Kontrole celno-skarbowe – czym różnią się od zwykłych kontroli podatkowych?

Dla wielu przedsiębiorców kontrola podatkowa brzmi jak wyrok, choć często jest to proste postępowanie, niekoniecznie kończące się dużymi konsekwencjami. Na drugim biegunie są kontrole celno-skarbowe, które prowadzi Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), dotyczące bardzo poważnych błędów podatkowych oraz przestępstw karnych skarbowych. Obie procedury mają podobny cel, tj.:sprawdzenie czy firma prawidłowo wywiązuje się z obowiązków podatkowych.Różnią się zakresem, przebiegiem i uprawnieniami organów. Na czym polegają te różnice i jak się do nich przygotować?

Czym jest kontrola podatkowa, a czym kontrola celno-skarbowa?

Na pierwszy rzut oka kontrola podatkowa i kontrole celno-skarbowe wyglądają podobnie: urzędnicy sprawdzają dokumentację, analizują księgi rachunkowe i weryfikują poprawność rozliczeń. Istotna różnica tkwi jednak w podstawie prawnej oraz w zakresie działania.

• Kontrola podatkowa prowadzona jest na podstawie Ordynacji podatkowej, dotyczy przede wszystkim sprawdzania prawidłowości wywiązywania się z obowiązków podatkowych w określonym zakresie (np. VAT, CIT, PIT). Przedsiębiorca ma prawa wynikające z ustawy prawo przedsiębiorców.
• Kontrola celno-skarbowa oparta jest na ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej. Może obejmować kwestie związane z obrotem towarami, akcyzą, a także szerzej – sprawdzać całokształt działalności podatnika.
• Mówiąc prościej: kontrola podatków obejmuje mniejszy zakres, jest punktowa i prostsza. Kontrola celno-skarbowa jest kompleksowa i głębsza.

Różnice: kontrola podatkowa a celno-skarbowa

Chcąc zrozumieć różnice (kontrola podatkowa a celno-skarbowa), należy przyjrzeć się etapom postępowań: sposobami ich wszczęcia, przebiegowi i skutkom.

1. Zawiadomienie: w przypadku kontroli podatkowej przedsiębiorca zwykle otrzymuje od 7 do 28 dni wcześniej informację o planowanej kontroli. Kontrola celno-skarbowa może być wszczęta bez uprzedzenia – może rozpocząć się tego samego dnia, w którym nastąpiło doręczenie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

2. Uprawnienia organów i zakres: kontrola podatkowa obejmuje wyłącznie bardzo konkretny i określony wycinek działalności, o którym przedsiębiorca jest z góry powiadomiony. Kontrola celno-skarbowa daje urzędnikom szersze kompetencje, m.in. możliwość przeszukania pomieszczeń – także mieszkania, jeśli praca odbywa się zdalnie, przekazania danych osobowych kontrahentów czy zabezpieczenia wszelkich dokumentów.
3. Skutki: kontrola podatkowa kończy się protokołem, na podstawie którego urząd może wydać decyzję, najczęściej o bezzwłocznym uregulowaniu należności. Kontrola celno-skarbowa może przekształcić się w postępowanie podatkowe.

Jak wygląda przebieg kontroli celno-skarbowej?

Przeprowadzana przez KAS kontrola przebiega według określonych etapów:

1. Wszczęcie postępowania w firmie może odbyć się bez wcześniejszego zawiadomienia.
2. Czynności kontrolne obejmują wgląd do dokumentów, przesłuchania, zabezpieczenie materiałów, a w niektórych przypadkach także przeszukanie pomieszczeń.
3. Wynik kontroli zawiera ustalenia kontrolerów, z którymi przedsiębiorca może się zapoznać.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca ma o wiele mniej czasu na reakcję i przygotowanie obrony niż przy zwykłej kontroli podatkowej. Taki sposób działania ma niwelować potencjalne ukrywanie dowodów przestępstw skarbowych czy fałszowanie dokumentacji.

Jak przygotować się do kontroli celno-skarbowej?

Przygotowanie do kontroli to nie tylko porządek w dokumentach, jak w przypadku zwykłej kontroli podatkowej. Warto pamiętać, że KAS działa znacznie szybciej i szerzej niż urząd skarbowy.

Aby zawsze być przygotowanym do kontroli celno-skarbowej należy:

• prowadzić księgi i ewidencję w sposób uporządkowany i rzetelny,
• mieć pod ręką umowy i dowody zapłaty,
• sprawdzić zgodność plików JPK z deklaracjami,
• znać swoje prawa i obowiązki – np. prawo do składania wniosków. ,
• skonsultować się z prawnikiem jeszcze przed kontrolą, aby uniknąć błędów proceduralnych.

Najczęstsze problemy podczas kontroli z KAS

Tak, jak w przypadku zwykłych kontroli podatkowych, firmy wpadają w kłopoty nie tyle z powodu błędów w rozliczeniach, ile przez brak odpowiedniej reakcji na działania kontrolerów. Do najczęstszych problemów należą:

• przekazanie dokumentów bez wcześniejszej analizy,
• nieprzemyślane wyjaśnienia ustne,
• brak wiedzy, że kontrola celno-skarbowa może od razu przerodzić się w postępowanie podatkowe,
• nieznajomość przepisów dotyczących obowiązków i uprawnień kontrolowanego.

Funkcjonariusze KAS dysponują szerokimi uprawnieniami, a przedsiębiorca działający samodzielnie często nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji swoich działań. Praca w emocjach i przy olbrzymim stresie sprawia, że przedsiębiorcy sami się obciążają – co jest zasadniczo jednym z celów tempa prac kontroli z KAS. Tymczasem kontrole celno-skarbowe wymagają profesjonalnego przygotowania – i to na długo przed wejściem funkcjonariuszy KAS do firmy. Warto więc na stałe pozostawać pod opieką prawnika, takiego jak radca prawny w Poznaniu, specjalizującego się w finansach.

Radca prawny może pomóc:

• ocenić, czy organy działają zgodnie z prawem,
• przygotować przedsiębiorcę do czynności kontrolnych,
• sporządzić i złożyć wnioski dowodowe,
• reprezentować firmę w postępowaniu podatkowym,
• ograniczyć ryzyko finansowe i prawne.

Kontrola podatkowa a kontrola celno-skarbowa

Kontrola podatkowa i kontrola celno-skarbowa mają ten sam cel – sprawdzenie prawidłowości rozliczeń – ale różnią się zakresem, uprawnieniami urzędników i konsekwencjami dla przedsiębiorcy. Jeszcze zanim Twoja firma stanie się przedmiotem kontroli, poszukaj wsparcia prawnego na wypadek nagłych sytuacji i radcy prawnego w Poznaniu. Skorzystaj z pomocy prawnika specjalizującego się w prawie podatkowym i finansach – to najlepszy sposób, by uniknąć kosztownych błędów i przejść przez procedurę z mniejszym stresem.